สคส. พลิกโฉมเรียนรู้กฎหมาย PDPA เปิด AI “PDPC LAW CENTER” พร้อมส่ง “PDPA KIDS” ลงโรงเรียน 3 จังหวัด

Reading Time: 3 minutes

สคส. พลิกโฉมการเข้าถึงกฎหมาย PDPA เปิดตัว “PDPC LAW CENTER” ตอบข้อสงสัยด้วย AI​และเดินหน้าสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลเด็กไทย ผ่าน “PDPA KIDS”

PDPC LAW CENTER

     กรุงเทพฯ – 19 พฤศจิกายน 2569 – สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) หรือ PDPC เดินหน้ายกระดับการเข้าถึงความรู้ด้านกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPA ด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เปิดตัว “PDPC LAW CENTER” ผู้ช่วยอัจฉริยะสำหรับตอบข้อสงสัยและอธิบายกฎหมาย PDPA ด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย พร้อมเปิดตัว “PDPA KIDS” กิจกรรมส่งเสริมความรู้ด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับเด็ก ผ่านสื่อแอนิเมชัน 8 ตอน เตรียมลงพื้นที่โรงเรียนใน 3 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร ขอนแก่น และระยอง ควบคู่กับการขยายกิจกรรมอบรมการใช้งาน PDPC LAW CENTER ใน 5 จังหวัดทั่วประเทศ มุ่งสร้างสังคมที่ประชาชนทุกช่วงวัยรู้จักสิทธิของตนเอง เคารพสิทธิของผู้อื่น และใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างปลอดภัยและมีความรับผิดชอบ

     การเปิดตัวทั้งสองโครงการจัดขึ้นภายใต้งานแถลงข่าว “PDPC NEXT: AI FOR ALL, PRIVACY FOR KIDS” แนวคิด “ยกระดับการเข้าถึงกฎหมายด้วย AI สร้างคนไทยรุ่นใหม่รู้ทันข้อมูลส่วนบุคคล” โดยมุ่งนำเทคโนโลยี AI มาเป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้กฎหมาย PDPA ให้ประชาชนทั่วไป ผู้ประกอบการ และองค์กรทุกภาคส่วนสามารถเข้าถึงข้อมูลและทำความเข้าใจหลักกฎหมายได้สะดวกยิ่งขึ้น พร้อมวางรากฐานความรู้เรื่องการปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลให้แก่เด็กและเยาวชนตั้งแต่วัยเรียน

     พ.ต.อ. สุรพงศ์ เปล่งขำ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เปิดเผยว่า ปัจจุบันเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการดำเนินชีวิตของประชาชน ตั้งแต่การใช้บริการออนไลน์ การทำธุรกรรม การสื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ไปจนถึงการนำเทคโนโลยี AI มาใช้ในการทำงานและการศึกษา ส่งผลให้ข้อมูลส่วนบุคคลกลายเป็นเรื่องใกล้ตัวมากขึ้น ขณะที่ประชาชนจำนวนหนึ่งยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ PDPA เช่น เข้าใจว่าเป็นกฎหมายที่ห้ามนำข้อมูลไปใช้ทุกกรณี หรือทุกองค์กรจำเป็นต้องขอความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลทุกครั้ง

     อย่างไรก็ตาม การใช้หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลตามกฎหมาย PDPA ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริง วัตถุประสงค์ ฐานทางกฎหมาย และข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี สคส. จึงต้องการปรับรูปแบบการสื่อสารกฎหมายจากเดิมที่ประชาชนต้องค้นหาและศึกษาข้อกฎหมายด้วยตนเอง มาเป็นการนำเทคโนโลยีมาช่วยอธิบายหลักกฎหมายด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย สะดวก และเข้าถึงได้มากขึ้น เพื่อลดช่องว่างระหว่างกฎหมายกับประชาชน และทำให้ความรู้ด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลไม่จำกัดอยู่เฉพาะนักกฎหมายหรือผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

     พ.ต.อ. สุรพงศ์ กล่าวว่า สคส. ต้องการเปลี่ยนภาพจำของกฎหมาย PDPA จากเรื่องที่ประชาชนรู้สึกว่าเข้าใจยาก ให้กลายเป็นเรื่องที่ทุกคนสามารถเข้าถึงและนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง โดยมองว่าเทคโนโลยี AI เป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้ประชาชนเรียนรู้เรื่องการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลได้สะดวกและใกล้ตัวมากขึ้น เป้าหมายไม่ได้มีเพียงการทำให้ประชาชนรู้จักกฎหมาย PDPA แต่ต้องการให้เข้าใจสิทธิของตนเอง รู้จักใช้ข้อมูลอย่างเหมาะสม และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

     สำหรับ “PDPC LAW CENTER” เป็นระบบศูนย์ข้อมูลกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่นำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) มาสนับสนุนการให้ความรู้และตอบข้อสงสัยเกี่ยวกับกฎหมาย PDPA โดยผู้ใช้งานสามารถตั้งคำถามในประเด็นที่ต้องการศึกษา และรับคำอธิบายเบื้องต้นด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย แทนการค้นหาข้อกฎหมายหรือเอกสารจำนวนมากด้วยตนเอง

    ตัวอย่างคำถามที่ประชาชนสามารถศึกษาได้ เช่น การถ่ายภาพบุคคลแล้วเผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวข้องกับกฎหมาย PDPA หรือไม่ การนำข้อมูลลูกค้าไปใช้เพื่อการตลาดต้องดำเนินการอย่างไร องค์กรจำเป็นต้องขอความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลทุกครั้งหรือไม่ รวมถึงกรณีที่ข้อมูลส่วนบุคคลถูกนำไปใช้โดยไม่เหมาะสม เจ้าของข้อมูลควรดำเนินการอย่างไร ระบบจึงมุ่งช่วยให้ประชาชนเข้าใจหลักการสำคัญของกฎหมายและเห็นแนวทางในการศึกษาหรือดำเนินการต่อไป

     อย่างไรก็ตาม พ.ต.อ. สุรพงศ์ เน้นย้ำว่า การนำ AI มาใช้กับข้อมูลด้านกฎหมายต้องให้ความสำคัญกับความถูกต้อง ความน่าเชื่อถือ และความรับผิดชอบ โดย PDPC LAW CENTER มีบทบาทเป็นเครื่องมือสนับสนุนการให้ความรู้เบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่เครื่องมือสำหรับตัดสินว่าการกระทำใดผิดหรือไม่ผิดกฎหมาย เนื่องจากการวินิจฉัยข้อกฎหมายจำเป็นต้องพิจารณาข้อเท็จจริง องค์ประกอบทางกฎหมาย ข้อยกเว้น และพยานหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งต้องดำเนินการผ่านกระบวนการตรวจสอบและผู้มีอำนาจตามกฎหมาย

     เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลกล่าวเพิ่มเติมว่า สิ่งที่ สคส. ให้ความสำคัญไม่ใช่เพียงความรวดเร็วในการตอบคำถาม แต่ต้องคำนึงถึงความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วย AI ควรช่วยให้ประชาชนเข้าใจกฎหมายได้ดีขึ้น ไม่ใช่ทำหน้าที่แทนเจ้าหน้าที่หรือผู้มีอำนาจตามกฎหมาย และไม่ใช่การนำ AI มาแทนที่กระบวนการยุติธรรม

     นอกจากการเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงความรู้ด้านกฎหมายแล้ว สคส. ยังให้ความสำคัญกับการสร้างภูมิคุ้มกันด้านข้อมูลส่วนบุคคลตั้งแต่วัยเด็ก เนื่องจากเด็กและเยาวชนในปัจจุบันเติบโตมาพร้อมกับโทรศัพท์มือถือ เกมออนไลน์ สื่อสังคมออนไลน์ และเทคโนโลยี AI แต่หลายคนอาจยังไม่ตระหนักถึงความเสี่ยงจากการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว การเผยแพร่ภาพหรือข้อมูลของผู้อื่น ตลอดจนผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้เทคโนโลยีโดยขาดความระมัดระวัง

     พ.ต.อ. สุรพงศ์ กล่าวว่า การสร้างความรู้เรื่องข้อมูลส่วนบุคคลไม่ควรรอให้เกิดปัญหาขึ้นก่อนแล้วจึงแก้ไข แต่ควรเริ่มต้นตั้งแต่วัยเด็ก เพื่อให้เด็กไทยรู้จักปกป้องข้อมูลของตนเอง เคารพสิทธิของผู้อื่น และเรียนรู้ที่จะคิดก่อนเปิดเผยข้อมูลบนโลกออนไลน์ เพราะเด็กที่รู้จักปกป้องข้อมูลของตนเองในวันนี้ จะเติบโตเป็นพลเมืองดิจิทัลที่มีความรับผิดชอบในอนาคต

     ด้าน พ.ต.อ. ศิริพล กุศลศิลป์วุฒิ รองเลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (กฎหมายและคดี) กล่าวถึงรายละเอียดการดำเนินงานว่า PDPC LAW CENTER เป็นเครื่องมือที่นำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาประยุกต์ใช้ เพื่อช่วยให้ประชาชนเข้าถึงความรู้ด้านกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลได้ง่ายขึ้น ผู้ใช้งานสามารถตั้งคำถามเกี่ยวกับประเด็น PDPA ที่ต้องการศึกษา และรับคำอธิบายเบื้องต้นในภาษาที่เข้าใจง่าย ครอบคลุมเรื่องการขอความยินยอม การใช้และเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล สิทธิของเจ้าของข้อมูล และแนวทางปฏิบัติเมื่อพบว่าข้อมูลถูกนำไปใช้โดยไม่เหมาะสม

     ตัวอย่างกรณีที่ประชาชนมักมีข้อสงสัย ได้แก่ การถ่ายภาพเพื่อนแล้วนำไปโพสต์บนสื่อสังคมออนไลน์ หรือกรณีบริษัทนำหมายเลขโทรศัพท์ของลูกค้าไปใช้เพื่อการตลาด ซึ่งการพิจารณาว่าการดำเนินการดังกล่าวเข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมาย PDPA หรือไม่ จำเป็นต้องพิจารณาลักษณะการดำเนินการ วัตถุประสงค์ ฐานทางกฎหมาย และข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี PDPC LAW CENTER จึงมุ่งช่วยอธิบายหลักกฎหมายในเบื้องต้น เพื่อให้ประชาชนเข้าใจประเด็นที่เกี่ยวข้องและทราบว่าควรศึกษาข้อมูลหรือดำเนินการอย่างไรต่อไป

     พ.ต.อ. ศิริพล กล่าวด้วยว่า การนำ AI มาใช้ให้ข้อมูลทางกฎหมายจำเป็นต้องกำหนดขอบเขตการให้บริการอย่างชัดเจน รวมถึงให้ความสำคัญกับคุณภาพของคำตอบ การตรวจสอบ และการทบทวนข้อมูล เพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนเข้าใจผิดว่าคำตอบจาก AI เป็นคำวินิจฉัยทางกฎหมายอย่างเป็นทางการ และเพื่อพัฒนาเครื่องมือให้มีความเหมาะสมกับการใช้งานของประชาชน

 

    ส่วนโครงการ “PDPA KIDS” หรือกิจกรรมยกระดับการให้บริการศูนย์ข้อมูลกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับเด็ก เป็นการปรับรูปแบบการเรียนรู้กฎหมายที่อาจดูซับซ้อนให้กลายเป็นเรื่องสนุกและเข้าใจง่าย ผ่านสื่อแอนิเมชันจำนวน 8 ตอน โดยนำสถานการณ์ใกล้ตัวมาเป็นเครื่องมือในการเรียนรู้ แทนการให้เด็กท่องจำข้อกฎหมาย

    เนื้อหาครอบคลุมเรื่องความสำคัญของบัตรประจำตัวประชาชน ข้อมูลส่วนตัวประเภทใดที่ไม่ควรเปิดเผยบนอินเทอร์เน็ต การตั้งค่าความเป็นส่วนตัว การเผยแพร่ข้อมูลของเพื่อน การระมัดระวังข้อความจากบุคคลแปลกหน้า และการขออนุญาตก่อนนำข้อมูลของบุคคลอื่นไปเผยแพร่ เพื่อให้เด็กสามารถเชื่อมโยงความรู้กับสถานการณ์จริง และนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้

     พ.ต.อ. ศิริพล กล่าวว่า หัวใจสำคัญของ PDPA KIDS คือการทำให้เด็กเข้าใจเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลผ่านสถานการณ์ที่ใกล้ตัว ไม่ใช่เริ่มต้นจากการให้ท่องจำมาตรากฎหมาย แต่ต้องการให้เด็กเรียนรู้ว่าข้อมูลใดเป็นข้อมูลส่วนบุคคล ข้อมูลประเภทใดที่ควรระมัดระวัง และการนำข้อมูลของผู้อื่นไปเผยแพร่อาจส่งผลกระทบอย่างไร เพื่อให้การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลกลายเป็นทักษะพื้นฐานในการใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัล

     ในระยะแรก สคส. วางแผนดำเนินกิจกรรม PDPA KIDS ในพื้นที่ 3 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพมหานคร ขอนแก่น และระยอง เพื่อสร้างต้นแบบการเรียนรู้เรื่องการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับเด็กและเยาวชน พร้อมศึกษาแนวทางการจัดกิจกรรม การสื่อสารกับเด็กในแต่ละช่วงวัย และการทำงานร่วมกับสถานศึกษา โดยจะนำข้อมูลและข้อเสนอแนะจากการดำเนินงานมาพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ ก่อนพิจารณาขยายผลไปยังพื้นที่อื่นในระยะต่อไป

     นอกจากนี้ สคส. ยังให้ความสำคัญกับการสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับโรงเรียนและครู เพื่อส่งเสริมให้ความรู้ด้านข้อมูลส่วนบุคคลสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับกิจกรรมการเรียนการสอนได้อย่างต่อเนื่อง รวมถึงพัฒนาสื่อการเรียนรู้ที่เข้าใจง่าย เหมาะสมกับเด็กแต่ละช่วงวัย และสามารถนำไปใช้ซ้ำหรือต่อยอดได้ เพื่อให้การสร้างความรู้ด้าน PDPA ขยายผลไปสู่นักเรียนและสถานศึกษาในวงกว้างอย่างยั่งยืน

     ขณะเดียวกัน สคส. เตรียมขยายการให้ความรู้เกี่ยวกับการใช้งาน PDPC LAW CENTER ผ่านกิจกรรมอบรมใน 5 จังหวัด ได้แก่ สมุทรสงคราม เชียงใหม่ ขอนแก่น ระยอง และภูเก็ต เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนและหน่วยงานในภูมิภาคเข้าถึงองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่สนับสนุนการเรียนรู้กฎหมาย PDPA ได้มากขึ้น พร้อมเปิดโอกาสให้ประชาชนในแต่ละพื้นที่สะท้อนปัญหาและข้อสงสัยจากการใช้งาน เพื่อนำข้อมูลไปปรับปรุงแนวทางการสื่อสารและพัฒนาเครื่องมือให้ตอบโจทย์ความต้องการได้อย่างมีประสิทธิภาพ

     สำหรับการประเมินความสำเร็จของทั้งสองโครงการ สคส. จะให้ความสำคัญกับคุณภาพของความรู้และการนำไปใช้ประโยชน์ ไม่ใช่พิจารณาเพียงจำนวนผู้เข้าร่วมกิจกรรมหรือจำนวนครั้งในการใช้งาน โดย PDPC LAW CENTER จะมุ่งประเมินการเข้าถึงของผู้ใช้งาน ความถูกต้องและประโยชน์ของคำตอบ ตลอดจนข้อเสนอแนะจากประชาชน ส่วน PDPA KIDS จะให้ความสำคัญกับความเข้าใจของนักเรียน การมีส่วนร่วมของครู และความสามารถในการนำสื่อการเรียนรู้ไปต่อยอดในสถานศึกษา

     พ.ต.อ. ศิริพล กล่าวทิ้งท้ายว่า เป้าหมายของทั้งสองโครงการไม่ใช่เพียงทำให้ประชาชนรู้จักกฎหมาย PDPA มากขึ้น แต่ต้องการให้ทุกคนสามารถนำความรู้ไปใช้ได้จริง โดยเฉพาะเด็กและเยาวชนที่ต้องเติบโตในสังคมดิจิทัล สคส. จะนำผลการดำเนินงานและข้อเสนอแนะจากผู้เข้าร่วมกิจกรรมมาพัฒนาการเรียนรู้และขยายผลอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเป็นเรื่องที่ทุกคนเข้าใจ เข้าถึง และนำไปปฏิบัติได้ในชีวิตประจำวัน

     การขับเคลื่อน “PDPC NEXT: AI FOR ALL, PRIVACY FOR KIDS” จึงเป็นแนวทางของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลในการนำเทคโนโลยี AI มาช่วยเพิ่มโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงความรู้ทางกฎหมาย ควบคู่กับการวางรากฐานความเข้าใจเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลให้แก่เด็กและเยาวชน เพื่อส่งเสริมสังคมดิจิทัลที่ประชาชนรู้เท่าทันข้อมูล ปกป้องสิทธิของตนเอง เคารพสิทธิของผู้อื่น และใช้เทคโนโลยีอย่างปลอดภัยและรับผิดชอบ

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *