อบต.บาโงย ผนึก สสส.-อสม.-รพ.สต. ขับเคลื่อน “ตำบลต้นแบบปลอดบุหรี่” สกัดบุหรี่ไฟฟ้า สร้างสุขภาวะชุมชนอย่างยั่งยืน
จังหวัดยะลา – องค์การบริหารส่วนตำบลบาโงย อำเภอรามัน จังหวัดยะลา เดินหน้าขับเคลื่อนนโยบาย “ชุมชนปลอดบุหรี่” อย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้ความร่วมมือของภาคีเครือข่ายสุขภาพในพื้นที่ ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มุ่งลดจำนวนผู้สูบบุหรี่ ป้องกันนักสูบหน้าใหม่ และเฝ้าระวังการแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชน พร้อมผลักดัน “ตำบลต้นแบบปลอดบุหรี่” เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน
ปัจจุบัน ปัญหาการสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้ายังคงเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงสำคัญด้านสุขภาพของประชาชนไทย โดยเฉพาะในกลุ่มวัยทำงาน ผู้สูงอายุ และเยาวชน ซึ่งได้รับอิทธิพลจากบุคคลใกล้ชิดและสภาพแวดล้อมในชุมชน ส่งผลให้การสูบบุหรี่กลายเป็นพฤติกรรมที่ถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติในบางพื้นที่
ข้อมูลจาก สำนักงานสถิติแห่งชาติ ระบุว่า ในปี 2567 ประเทศไทยมีผู้สูบบุหรี่อายุ 15 ปีขึ้นไปประมาณ 9.8 ล้านคน คิดเป็น 16.5% ของประชากร ขณะที่การใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นมากกว่า 11 เท่าเมื่อเทียบกับปี 2564 โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชน ซึ่งยังมีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้า
อบต.บาโงย เดินหน้าสู่ “อปท.ปลอดบุหรี่”
องค์การบริหารส่วนตำบลบาโงย เป็นหนึ่งในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่เข้าร่วมโครงการ “อปท.ปลอดบุหรี่” ร่วมกับเครือข่ายองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศ ภายใต้การสนับสนุนของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. ผ่าน สำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน (สำนัก 3) เพื่อบูรณาการการควบคุมการสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าในระดับพื้นที่
นางสาวต่วนกษมา กุโน ผู้แทนองค์การบริหารส่วนตำบลบาโงย กล่าวว่า จากการสำรวจสถานการณ์ในพื้นที่พบว่าการสูบบุหรี่ยังคงพบได้ในทุกช่วงวัย โดยเฉพาะกลุ่มอาชีพเกษตรกรรม เช่น ผู้ประกอบอาชีพกรีดยางพารา ซึ่งมีแนวโน้มสูบบุหรี่ในอัตราสูง ทำให้ อบต.บาโงย ต้องเร่งดำเนินมาตรการเชิงรุกเพื่อสร้างพื้นที่ปลอดบุหรี่ทั้งในสถานที่ราชการ โรงเรียน และพื้นที่สาธารณะ
ใช้พลังชุมชน-อสม.-รพ.สต. สร้างเครือข่ายเลิกบุหรี่
กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนงาน คือ เครือข่ายอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ที่ลงพื้นที่สำรวจข้อมูลผู้สูบบุหรี่ ตรวจสุขภาพ และคัดกรองผู้ต้องการเลิกบุหรี่เข้าสู่กระบวนการบำบัดร่วมกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.)
นอกจากนี้ อสม. ยังทำหน้าที่ติดตาม ให้คำปรึกษา และเป็นแรงสนับสนุนใกล้ชิดแก่ประชาชนที่ต้องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ขณะที่ผู้นำชุมชน ผู้นำศาสนา และผู้นำท้องถิ่น ร่วมกันจัดกิจกรรมรณรงค์ผ่านเวทีชุมชน เพื่อสร้างความตระหนักรู้ถึงพิษภัยของบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า
ดึงโรงเรียน-ศาสนา ร่วมสร้างภูมิคุ้มกันเยาวชน
อบต.บาโงย ยังบูรณาการความร่วมมือกับสถานศึกษาในพื้นที่ ผ่านโครงการ “เยาวชนต้นแบบปลอดบุหรี่” รวมถึงกิจกรรมรณรงค์ในวันงดสูบบุหรี่โลก เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้เด็กและเยาวชนห่างไกลจากบุหรี่และยาเสพติด
อีกหนึ่งกิจกรรมสำคัญ คือ “อัลกอร์ (Al-Gore)” ซึ่งจัดขึ้นทุกวันหลังละหมาด เพื่อให้ความรู้ด้านศาสนาเกี่ยวกับโทษของบุหรี่และยาเสพติดแก่บุคลากรและประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะกลุ่มพนักงานชายของ อบต. ซึ่งปัจจุบันไม่มีบุคลากรชายสูบบุหรี่ภายในองค์กร ถือเป็นต้นแบบที่ชัดเจนของการสร้างวัฒนธรรมองค์กรสุขภาวะ
เดินหน้าธรรมนูญสุขภาพชุมชน สู่ตำบลต้นแบบปลอดบุหรี่
นอกจากนี้ อบต.บาโงย ยังจัดกิจกรรม “พบปะยามเช้า” เพื่อเปิดเวทีให้หน่วยงานต่าง ๆ และผู้นำชุมชนร่วมกำหนดแนวทางพัฒนาพื้นที่ปลอดบุหรี่ ก่อนต่อยอดสู่การจัดทำ “ธรรมนูญสุขภาพชุมชน” ซึ่งถือเป็นข้อตกลงร่วมกันของทุกภาคส่วนในการสร้างสภาพแวดล้อมปลอดบุหรี่อย่างเป็นรูปธรรม
นางสาวต่วนกษมา กุโน กล่าวว่า เป้าหมายสำคัญของการดำเนินงาน คือ การลดจำนวนผู้สูบบุหรี่เดิม ควบคู่กับการป้องกันนักสูบหน้าใหม่ โดยเฉพาะการเฝ้าระวังบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชนอย่างต่อเนื่อง
สสส. ชูแนวคิด “ลดปัจจัยเสี่ยง ลดรายจ่าย เพิ่มคุณภาพชีวิต”
ด้าน ดร.นิสา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ผู้อำนวยการ สำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน (สำนัก 3) ภายใต้ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ กล่าวว่า การสร้างชุมชนปลอดบุหรี่จำเป็นต้องอาศัย “ระบบนิเวศการทำงานร่วมกัน” ระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รพ.สต. หน่วยงานด้านอาชีพ และภาคประชาชน
แนวคิดสำคัญ คือ “ลดปัจจัยเสี่ยง + ลดรายจ่าย = ยกระดับสุขภาวะ” เพราะเมื่อประชาชนลดค่าใช้จ่ายจากบุหรี่ สุรา และการพนัน จะช่วยให้ครอบครัวมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น มีเงินออมเพิ่มขึ้น และลดภาระด้านสุขภาพในระยะยาว
การขับเคลื่อนของ อบต.บาโงย จึงถือเป็นตัวอย่างสำคัญของการบูรณาการความร่วมมือด้านสุขภาพ ศาสนา การศึกษา และการบริหารท้องถิ่น เพื่อสร้าง “สังคมสุขภาวะ” และผลักดันสู่การเป็น “ตำบลต้นแบบปลอดบุหรี่” อย่างยั่งยืนในอนาคต